Duyun-u Umumiye İnfografik Görsel

[Engin Demirci]

Duyun-u Umumiye İnfografik ders notu

Duyun-u Umumiye genelİndir

Osmanlı’nın Borç Bataklığı: Duyun-u Umumiye​

Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda yaptığı uzun süren savaşlar, artan askerî harcamalar ve saray giderleri nedeniyle mali açıdan zor duruma düştü. Devlet, bu masrafları karşılayabilmek için Avrupa devletlerinden borç almaya başladı. Ancak alınan borçlar üretime değil, tüketime harcandığı için borçlar kısa sürede kontrolden çıktı.

Borç Sarmalının Başlangıcı​

• İlk dış borç: 1854’te Kırım Savaşı sırasında İngiltere’den alındı.
• Borçlar yatırıma değil, savaş ve saray harcamalarına harcandı.
• Zamanla Osmanlı Devleti:
  • Borcun anasını değil,
  • Faizini bile ödeyemez hâle geldi.

Bu durum, Osmanlı’nın mali iflasının habercisiydi.

---

İflasın İlanı: Muharrem Kararnamesi (1881)​

Osmanlı Devleti, 1881 yılında yayımlanan Muharrem Kararnamesi ile resmen şunu ilan etti:

“Ben borçlarımı artık ödeyemiyorum.”

Bu kararname ile birlikte alacaklı Avrupa devletleri, borçlarını güvence altına almak için Duyun-u Umumiye İdaresini kurdurdu.

---

Duyun-u Umumiye Nedir?​

• Kelime anlamı: “Genel Borçlar İdaresi”
• Kuruluş yılı: 1881
• Kurulduğu dönem: II. Abdülhamid
• Merkez: İstanbul

Amaç:
Osmanlı Devleti’nin bazı gelirlerini doğrudan toplamak ve bu paraları Avrupalı alacaklılara aktarmak.

Haciz memuru gibi çalıştı:
Osmanlı’nın en önemli gelir kaynaklarına el koydu.

---

Duyun-u Umumiye’nin Topladığı Gelirler​

• Tuz vergisi
• Tütün gelirleri
• Damga vergisi
• İpek vergisi
• Balıkçılık (balık avı) gelirleri

Bu gelirler:

• Osmanlı hazinesine uğramadan
• Doğrudan borç ödemelerine gitti.

---

Osmanlı Devleti’ne Etkileri​

• Ekonomik bağımsızlık zayıfladı.
• Devlet, kendi gelirlerini istediği gibi kullanamaz hâle geldi.
• Halk, ağır vergiler altında ezildi.
• Avrupa devletleri, Osmanlı’nın iç işlerine daha fazla karıştı.
• Osmanlı Devleti yarı sömürge durumuna düştü.

Çünkü:

Kendi vergisini yabancıların topladığı bir devlet, ekonomik olarak bağımsız olamaz.

---

Bilmen Gereken Kritik Terimler (Sınavlık!)​

• Kapitülasyonlar:
  Yabancı devletlere verilen ekonomik ayrıcalıklar.
  
  
  Duyun-u Umumiye ile birleşince Osmanlı ekonomisi iyice çöktü.
• Muharrem Kararnamesi (1881):
  Duyun-u Umumiye’nin kurulmasını sağlayan belge.
• Lozan Barış Antlaşması:
  Duyun-u Umumiye’nin kaldırıldığı, Osmanlı borçlarının takside bağlandığı antlaşma.

---

Kapanışı ve Önemi​

• Duyun-u Umumiye, Cumhuriyet döneminde borçların ödenmesiyle 1929’da kapatıldı.
• Bu olay, Atatürk’ün neden:
  • Ekonomik bağımsızlığa
  • Milli ekonomi anlayışına
    bu kadar önem verdiğini açıkça gösterir.

---

Sınavda Çok Çıkar!​

Duyun-u Umumiye için sorularda en sık geçen ifadeler:

“Devlet içinde devlet”

“Ekonomik vesayet”

Çünkü:

• Kendi memurları vardı
• Kendi binaları vardı
• Kendi kuralları vardı
• Osmanlı hükümeti bu paralara dokunamıyordu

---

Öğrenciler İçin Kısa Özet​

• Osmanlı borçlandı → Borçları ödeyemedi
• 1881’de Muharrem Kararnamesi yayımlandı
• Duyun-u Umumiye kuruldu
• Gelirler yabancıların kontrolüne geçti
• Ekonomik bağımsızlık kaybedildi

Şiir: Borçların Gölgesinde
Savaşlar bitmedi hazine tükendi
Borçla yaşayan devlet güçsüzleşti
Faizler büyüdü umutlar söndü
Ekonomik bağımsızlık bir bir eridi
Muharrem Kararnamesi ilan edildi
Duyun-u Umumiye gelirleri aldı
Devlet içinde devlet kuruldu
Osmanlı borçla zincire vuruldu

Okumaya devam et...