E
Engin Demirci
Guest
https://i.ibb.co/F4zvb8jb/Milli-Varl-a-D-man-Cemiyetler.jpg
8. SINIF İNKILAP TARİHİ: MİLLİ VARLIĞA DÜŞMAN CEMİYETLER DERS NOTU
Selam genç tarihçi!
1. ORTAK ÖZELLİKLERİ (Hepsinin Ortak Paydası)
Bu cemiyetler ne kadar farklı isimde kurulursa kurulsun, hepsinin 3 temel ortak özelliği vardır:
- Milli Mücadele Karşıtıdırlar: Türk Kurtuluş Savaşı’nı desteklememişlerdir.
- Mandacılık Yanlısıdırlar: Kurtuluşun, güçlü devletlerin (İngiltere, ABD vb.) himayesine girmekte olduğuna inanmışlardır.
- Dış ve İç Destek Alırlar: Çoğunlukla İtilaf Devletleri ve İstanbul Hükümeti tarafından desteklenmişlerdir.
2. CEMİYETLER VE AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ (LGS’nin Favori Kısmı!)
Metinde verilen cemiyetleri, sınavda sorulacak anahtar kelimeleriyle eşleştirelim:
A) SİYASİ VE DİNİ TEMELLI CEMİYETLER
1. Hürriyet ve İtilaf Fırkası
- Kuruluş Amacı: İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne düşmanlık (1912’de kısa süre iktidar oldu, sonra kapandı).
- Milli Mücadele Dönemindeki Rolü: Mondros sonrası faaliyetlerine devam etti. Halkı kışkırtarak isyanlara neden oldular.
2. Sulh ve Selameti Osmaniye Cemiyeti
- Kurucular: İstanbul’da bir grup ulema (din bilgini).
- Amaç: Kurtuluşun, Padişah’ın ve Halife’nin buyruklarına bağlı kalmakta olduğunu savunmak.
- Destekçiler: Damat Ferit Paşa ve İngilizler.
3. Teali İslam Cemiyeti
- Kurucular: İstanbul’da bazı medrese hocaları.
- Amaç: Kurtuluşun İslam’da olduğunu savunmak. Tüm Müslümanları Halife’ye itaat etmeye davet ettiler.
- Özellik: Türk Kurtuluş Savaşı’nı desteklememişlerdir.
B) BÖLÜCÜ CEMİYETLER
4. Kürt Teali Cemiyeti
- Yer: İstanbul (Doğu illerinde şubeleri var).
- Amaç: Wilson İlkeleri doğrultusunda, Doğu Anadolu’da bağımsız bir Kürdistan Devleti kurmak.
- Destekçi: İngilizler.
- Sonuç: Bölge halkı tarafından destek alamamışlardır.
C) MANDA (HİMAYE) YANLISI CEMİYETLER
5. Wilson Prensipleri (İlkeleri) Cemiyeti
- Amaç: Osmanlı Devleti’nin varlığını koruyabilmesi için Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) manda ve himayesine girmek.
- Önemli İsim: Halide Edip Adıvar tarafından da desteklenmiştir. (LGS’de çok sorulur!)
- Sonuç: Erzurum ve Sivas Kongreleri’nde büyük tartışmalara neden oldu. Sivas Kongresi’nde manda kesin olarak reddedildi. Cemiyet 2 ay sonra kapatıldı.
6. İngiliz Muhipleri Cemiyeti
- Amaç: Osmanlı Devleti’nin varlığını koruyabilmesi için tek yolun İngiliz himayesine girmek olduğunu savunmak.
- Destekçiler: İstanbul Hükümeti ve İngiltere (İngiltere maddi destekte bulunmuştur).
- Özellik: “İngiliz sevenler” olarak bilinir ve Milli Mücadele’ye karşı olan EN ETKİLİ cemiyettir.
3. LGS PRO İPUÇLARI & ANAHTAR KELİMELER
Sınavda soru kökünde şu kelimeleri gördüğünde cevabı anında bulabilirsin:
| Anahtar Kelime / İfade | Cevap Olması Gereken Cemiyet |
|---|---|
| “İttihat ve Terakki’ye düşmanlık, isyan kışkırtıcısı” | Hürriyet ve İtilaf Fırkası |
| “Ulema tarafından kuruldu, Padişah/Halife itaati” | Sulh ve Selameti Osmaniye |
| “Kurtuluş İslam’dadır, medrese hocaları” | Teali İslam Cemiyeti |
| “Doğu Anadolu’da bağımsızlık, halktan destek alamadı” | Kürt Teali Cemiyeti |
| “ABD mandası, Halide Edip Adıvar, 2 ay sonra kapandı” | Wilson Prensipleri Cemiyeti |
| “İngiliz himayesi, maddi destek, EN ETKİLİ cemiyet” | İngiliz Muhipleri Cemiyeti |
4. LGS TUZAKLARI (Dikkat!)
- TUZAK: “Wilson Prensipleri Cemiyeti, Sivas Kongresi’nde kabul görmüştür.”
DOĞRU: Hayır, Sivas Kongresi’nde manda ve himaye kesin olarak reddedilmiş, cemiyet de bunun üzerine 2 ay sonra kapatılmıştır.
- TUZAK: “Kürt Teali Cemiyeti, Doğu Anadolu halkının büyük desteğini almıştır.”
DOĞRU: Hayır, metinde açıkça belirtildiği gibi bölge halkı tarafından destek alamamışlardır.
- TUZAK: “İngiliz Muhipleri Cemiyeti sadece fikir üretmiş, maddi destek almamıştır.”
DOĞRU: Hayır, İngiltere tarafından maddi destekte bulunulmuştur ve en etkili cemiyettir.
https://i.ibb.co/SXWmGZ2v/milli-varliga-dusman-cemiyetler-infografik.jpg
https://www.dropbox.com/scl/fi/deiv...ey=jzgyckczu6wfi8im8l7c0vrp1&st=we1vloe9&dl=0
- “Milli Birliğe Karşı Cemiyetler”
- “İşgalleri Destekleyen Örgütler”
- “Milli Mücadele’ye Karşı Kurulan Cemiyetler”
- “Varlığa Düşman Dernekler”
Okumaya devam et...