Osmanlı’da Meşrutiyet Dönemleri infogrik görseli

[Engin Demirci]

I. ve II. Meşrutiyet Karşılaştırması ders notu

1.2 meşrutiyet karşılaştırmaİndir
1.2 meşrutiyet karşılaştırmaİndir

I. ve II. Meşrutiyet Karşılaştırması ders notu​

Osmanlı’da Meşrutiyet Dönemleri​

Meşrutiyet Nedir? Padişahın yanında bir halk meclisinin (Meclis-i Mebusan) bulunduğu ve devletin bir anayasa (Kanun-i Esasi) ile yönetildiği sistemdir.

1. I. Meşrutiyet (1876)​

• İlan Eden: II. Abdülhamid.
• Etkili Olan Grup: Genç Osmanlılar (Jön Türkler) – (Namık Kemal, Ziya Paşa vb.).
• Temel Amaç: Balkanlardaki isyanları durdurmak, Avrupalı devletlerin iç işlerimize karışmasını engellemek (Tersane Konferansı kararlarını etkilemek).
• Anayasa: Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi yürürlüğe girdi.
• Sona Ermesi: II. Abdülhamid, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı (93 Harbi) bahane ederek meclisi kapatmış ve anayasayı askıya almıştır. Bu olayla birlikte 30 yıl sürecek olan “İstibdat (Baskı) Dönemi” başlamıştır.

2. II. Meşrutiyet (1908)​

• İlan Eden: Yine II. Abdülhamid (Baskılar sonucu yeniden ilan etmek zorunda kaldı).
• Etkili Olan Grup: İttihat ve Terakki Cemiyeti.
• Temel Amaç: Reval Görüşmeleri sonrası devletin parçalanmasını önlemek ve hürriyeti yeniden getirmek.
• Önemli Olay: 1909 yılında meşrutiyete karşı çıkan 31 Mart Vakası yaşandı. Bu isyanı, Mustafa Kemal’in Kurmay Başkanı olduğu Hareket Ordusu bastırdı. (Bu, Mustafa Kemal’in tarih sahnesine ilk çıkışıdır).

---

I. ve II. Meşrutiyet Karşılaştırması​

Bu tablo, LGS’de “Demokratikleşme adımları” sorularını çözmeni sağlar:

Özellik	I. Meşrutiyet (1876)	II. Meşrutiyet (1908)
Padişahın Yetkisi	Padişah çok güçlüdür (Meclisi kapatma, sürgün yetkisi var).	Padişahın yetkileri kısıtlanmıştır (Sembolik hale gelmiştir).
Siyasi Partiler	Siyasi parti yoktur.	Çok partili hayat başlamıştır (İttihat Terakki, Ahrar vb.).
Hükümetin Sorumluluğu	Hükümet Padişaha karşı sorumludur.	Hükümet Meclise karşı sorumludur.
Basın Özgürlüğü	Basın üzerinde sansür ve baskı vardır.	Basın özgürlüğü artmış, sansür kaldırılmıştır.
Demokratik Seviye	Daha kısıtlı bir demokrasi.	Daha gelişmiş ve tam bir anayasal monarşi.

---

LGS İçin Kritik Notlar​

• Ortak Nokta: Her iki dönemde de devletin başına aynı padişah (II. Abdülhamid) bulunmaktadır.
• Anayasa: Her iki dönemin de dayanağı Kanun-i Esasi‘dir; ancak 1909 değişiklikleriyle II. Meşrutiyet’te anayasa çok daha demokratik hale getirilmiştir.
• Mustafa Kemal Bağlantısı: Mustafa Kemal, II. Meşrutiyet’i korumak için 31 Mart İsyanı’nı bastıran Hareket Ordusu’nda görev almıştır. Bu onun yenilikçi ve meşrutiyet yanlısı olduğunu gösterir.

LGS Altın Not:

• I. Meşrutiyet → Deneme
• II. Meşrutiyet → Gelişme

LGS İçin Kritik Noktalar

• I. Meşrutiyet: İlk anayasa, ilk meclis, padişahın güçlü yetkileri.
• II. Meşrutiyet: Meclisin yeniden açılması, padişahın yetkilerinin kısıtlanması, demokrasiye geçiş.
• Anahtar kelimeler: Kanun-i Esasi, Meclis-i Mebusan, İttihat ve Terakki, 31 Mart Olayı.

Şiir “Meşrutiyetin İki Adımı”

1876’da umutla açıldı kapı,
Kanun-i Esasiyle doğdu anayasa.
Meclis kısa sürdü, kapandı bir an,
Saltanatın gölgesi bastı her yana.
1908’de yeniden doğdu ışık,
İttihat ve Terakki bastırdı gücü.
Meclis açıldı, halk iradesiyle,
Cumhuriyet yolunda atıldı adım.

Okumaya devam et...