E
Engin Demirci
Guest
Uygur Devleti İnfografik ders notu
Uygur Devletiİndir
Uygur Devleti, Türk tarihinde bir “dönüm noktası”dır. Çünkü Türkler onlarla birlikte çadırları bırakıp evlere, göçebeliği bırakıp şehir hayatına geçmişlerdir. İşte sınavda karşına çıkacak en önemli bilgiler:
Uygurlar, diğer Türk devletlerinden çok farklı özelliklere sahiptir. Onları “modern ve yerleşik Türkler” olarak kodlayabilirsin.
Uygurlar, yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu durum her şeyi değiştirmiştir:
Şiir: Uygurların Dönüm Noktası
Çadırdan eve, göçten şehre,
Türkler Uygurla geçti yeni devre.
Kutluk Bilge Kül kurdu devleti,
Bögü Kağan getirdi Maniheizmi.
Tarla sürüldü, su kanalı açıldı,
Matbaa, kütüphane, sanatla taçlandı.
Göç Destanı, Türeyiş söylenir hâlâ,
Uygurlar yazdı Türk’e yeni çağda.
Okumaya devam et...
Uygur Devletiİndir
Uygur Devleti, Türk tarihinde bir “dönüm noktası”dır. Çünkü Türkler onlarla birlikte çadırları bırakıp evlere, göçebeliği bırakıp şehir hayatına geçmişlerdir. İşte sınavda karşına çıkacak en önemli bilgiler:
UYGUR DEVLETİ (744 – 840)
Uygurlar, diğer Türk devletlerinden çok farklı özelliklere sahiptir. Onları “modern ve yerleşik Türkler” olarak kodlayabilirsin.
Temel Bilgiler
- Kurucu: Kutluk Bilge Kül Kağan.
- Merkez: Karabalgasun (Ordubalık).
- Büyük Değişim: Bögü Kağan döneminde Çin’den etkilenerek Maniheizm dinini kabul ettiler.
Yerleşik Hayat ve Sonuçları
Uygurlar, yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu durum her şeyi değiştirmiştir:
- Mimari: Çadırlar yerine kalıcı evler, saraylar ve tapınaklar (stupa) yaptılar.
- Tarım: Türk tarihinde ilk kez tarlalar ektiler ve sulama kanalları kurdular.
- Şehircilik: Türklerin kurduğu ilk şehirler bu dönemde ortaya çıktı.
- Yazılı Hukuk: Ticaret ve sosyal hayat gelişince, kuralları ilk kez yazılı hale getirdiler (sözleşmeler, kira belgeleri).
Kültür, Sanat ve Bilim (İlklerin Devleti)
- Matbaa ve Kağıt: Çinlilerden öğrenilen matbaayı ve kağıdı kullanan ilk Türk devletidir. (Okuma-yazma oranı artmıştır).
- Kütüphane: İlk kütüphaneleri kurdular.
- Tiyatro: “Orta Oyunu” denilen ilk Türk tiyatrosu örneklerini verdiler.
- Sanat: Duvar resimleri (Fresko) ve kitap süsleme sanatı (Minyatür) çok gelişti.
Sınav Taktikleri ve Kavram Açıklamaları
- Maniheizm Etkisi: Bu din et yemeyi ve savaşmayı yasaklıyordu. Bu yüzden Uygurlar savaşçı özelliklerini kaybetmeye başlamış, ancak yerleşik hayata geçerek bilim ve sanatta çok ilerlemişlerdir.
- Bankacılık: Ticari sözleşmeler yaptıkları için ilk bankacılık ve senet sistemlerinin temelini atmışlardır.
- Soru Taktikleri: Eğer bir soruda “mimari, şehir, tarım, matbaa, kütüphane” geçiyorsa, cevap %99 Uygurlardır.
- Destanlar: Türeyiş ve Göç Destanları Uygurlara aittir.
Önemli Kavramlar Sözlüğü
- Yerleşik Hayat: Göç etmeyi bırakıp belli bir bölgede kalıcı binalar yaparak yaşamak.
- Fresko: Yaş alçı üzerine yapılan duvar resmi. (Yerleşik hayatın kanıtıdır).
- Maniheizm: Uygurların kabul ettiği, “Işık Dini” olarak da bilinen inanç sistemi.
- Minyatür: Çok ince detaylı, perspektifi olmayan küçük resim sanatı.
Çadırdan eve, göçten şehre,
Türkler Uygurla geçti yeni devre.
Kutluk Bilge Kül kurdu devleti,
Bögü Kağan getirdi Maniheizmi.
Tarla sürüldü, su kanalı açıldı,
Matbaa, kütüphane, sanatla taçlandı.
Göç Destanı, Türeyiş söylenir hâlâ,
Uygurlar yazdı Türk’e yeni çağda.
Okumaya devam et...