Göktürk Devleti İnfografik Görsel

[Engin Demirci]

Göktürk Devleti İnfografik ders notu

Göktürk Devletiİndir

KÖKTÜRK (GÖKTÜRK) DEVLETİ

Tarihte “Türk” adını siyasi bir isim olarak kullanan ilk devlettir. Milliyetçi (ulusçu) bir yapıya sahiplerdir.

I. Köktürk Devleti (552 – 630)​

• 
  Kurucu: Bumin Kağan.
• 
  Merkez: Ötüken.
• 
  İkili Teşkilat: Devleti Bumin Kağan (Doğu) ve kardeşi İstemi Yabgu (Batı) birlikte yönetmiştir.
• 
  En Parlak Dönem: Mukan Kağan dönemi.

II. Köktürk (Kutluk) Devleti (682 – 744)​

• 
  Bağımsızlık Mücadelesi: Çin esaretine son veren Kutluk Kağan (İlteriş) tarafından kurulmuştur.
• 
  Vezir Tonyukuk: Türklerin ilk veziri ve strateji uzmanıdır. “Türklerin Bismarck’ı” olarak bilinir.
• 
  Muhteşem Üçlü: Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk devleti zirveye taşımıştır.

---

Orhun Yazıtları (Köktürk Kitabeleri)​

• 
  Önemi: Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleridir.
• 
  Kimin Adına Dikildi? Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk.
• 
  İçeriği: Devletin nasıl yönetilmesi gerektiği anlatılır, halka birlik mesajı verilir ve Çin entrikalarına karşı uyarılar yapılır.
• 
  Sosyal Devlet: Yazıtlarda “Açları doyurdum, çıplakları giydirdim” ifadesi, devletin halkına bakma görevini (sosyal devlet) vurgular.

---

Kültür, Sanat ve Yaşam​

• 
  Milli Alfabe: 38 harften oluşan, Türklerin kendine özgü ilk alfabesini (Orhun Alfabesi) kullandılar.
• 
  Demircilik: Türkler demiri işleyen, silahlarda uzmanlaşmış bir millettir. Ergenekon Destanı bu süreci anlatır.
• 
  Bozkurt Destanı: Türklerin türeyişini anlatan en önemli destanlarındandır.
• 
  Balbal: Ölen savaşçının mezarının başına, hayattayken öldürdüğü düşman sayısı kadar dikilen küçük insan heykelleridir.

---

Sınav Taktikleri ve Kavram Açıklamaları​

• 
  İlteriş Ne Demek? “İl (devlet) toplayan, derleyen” demektir. Kutluk Kağan’a devleti yeniden kurduğu için bu unvan verilmiştir.
• 
  İpek Yolu: Göktürkler, bu ticaret yoluna hâkim olmak için Sasaniler ve Bizans ile ittifaklar kurmuş, stratejik bir dış politika izlemişlerdir.
• 
  Milli Kimlik: Eğer soruda “İlk Türk Alfabesi” veya “Türk adının ilk kez kullanılması” geçiyorsa cevap kesinlikle Göktürklerdir.
• 
  Kurultay: Devletin en önemli kararlarının alındığı meclistir. Hükümdarın yetkilerini denetler.

Şiir: Göktürklerin Sesi
Ötüken’den yükseldi Türk’ün adı,
Bumin Kağan kurdu devletin yurdu.
İstemi Yabgu batıda güç kattı,
Mukan Kağan devleti doruğa taşıdı.
Bilge Kağan, Kültigin, Tonyukuk üçlü,
Orhun Yazıtlarıyla seslendi güçlü.
“Açları doyurdum, çıplakları giydirdim” dedi,
Türk’ün kimliği Göktürklerle ebedi.

Okumaya devam et...